Zagrożenia związane z klasą bez papieru

W ostatnich latach technologia zmieniła wiele aspektów edukacji i wprowadziła nowatorskie metody nauczania, które zapewniły uczniom proste i skuteczne narzędzia do nauki. Wiele z nich zrewolucjonizowało sposób prowadzenia zajęć, ale jak dotąd nic nie zdołało w pełni zastąpić zwykłego długopisu i kartki papieru.

Książki od dawna są symbolem nauki i edukacji i trudno wyobrazić sobie salę lekcyjną bez nich. Jednak w niektórych placówkach tradycyjne książki papierowe zeszły na dalszy plan, podczas gdy na pierwszy plan wysunęły się czytniki elektroniczne i tablety. Ta zmiana nie uwzględniła przepaść cyfrowa w Wielkiej Brytanii.

Chociaż niektórzy uważają, że nowe gadżety bardziej zaangażują dzieci, korzyści płynące z książek drukowanych – z punktu widzenia nauki – znacznie przewyższają zalety ich elektronicznych odpowiedników.

Nie chodzi tu tylko o książki – wiele szkół sięga po aplikacje i oprogramowanie do ustalania planów lekcji i zadań domowych. Dla niektórych jest to mile widziane dostosowanie się do ducha czasów, ale czy mogą one zastąpić tradycyjny dziennik szkolny?

Przyjrzyjmy się kilku powodom, dla których nie należy rezygnować z tradycyjnych metod na bazie papieru, oraz temu, w jaki sposób książki drukowane mogą współdziałać z technologią, zapewniając pełniejsze i bardziej wszechstronne podejście do edukacji.

Pamięć i koncentracja

Istotnym elementem procesu uczenia się jest przyswajanie przez uczniów informacji i ich zapamiętywanie. Zapamiętywanie przekazanych informacji ma ogromne znaczenie, a niektóre metody nauki sprawdzają się w tym zakresie lepiej niż inne. Jest to bardzo dobry argument przemawiający na korzyść książek drukowanych, ponieważ badania wykazały, że czytanie z papieru sprzyja lepszemu zrozumieniu tekstu, zapamiętywaniu i koncentracji.

W ramach inicjatywy „COST Action E-READ (Ewolucja czytania w erze cyfryzacji)” przeprowadzono badanie, w którym wzięło udział 200 naukowców zajmujących się pedagogiką, czytaniem i umiejętnością czytania i pisania, przeanalizowało wyniki 54 badań, w których wzięło udział łącznie ponad 170 000 uczestników z 19 krajów, i wykazało, że poziom zrozumienia tekstu jest znacznie wyższy wśród uczniów czytających z papieru w porównaniu z ich rówieśnikami czytającymi z czytnika elektronicznego lub ekranu. Było to szczególnie widoczne, gdy czytelnik znajdował się pod presją czasu.

Wyniki te były szczególnie widoczne w przypadku młodszych uczniów w wieku szkolnym. Dzieci znacznie częściej potrafiły przypomnieć sobie szczegóły opowiadania przeczytanego w książce drukowanej niż w przypadku czytania z czytnika elektronicznego. Czytanie z urządzenia często powodowało, że dzieci rozpraszało samo urządzenie, a ich zaangażowanie w tekst było mniejsze.

Organizacja

Zrozumienie i zapamiętywanie to kluczowe elementy edukacji i nie ulega wątpliwości, że pod tym względem tekst drukowany nie ma sobie równych.

Kolejnym istotnym elementem uporządkowanego systemu edukacji jest organizacja. Życie ucznia jest o wiele łatwiejsze, gdy potrafi się zorganizować, a dobrze zorganizowany uczeń z pewnością czerpie korzyści ze swojej nauki.

Obecnie istnieje mnóstwo aplikacji, z których korzysta wiele instytucji edukacyjnych, a dzięki którym uczniowie mogą organizować swoje plani, zadania i komunikację. Narzędzia te mogą być dla niektórych nieocenione, jednak ręczne zapisywanie zadania nie tylko zwiększa prawdopodobieństwo, że uczeń je zapamięta, ale także daje poczucie spełnienia, gdy po wykonaniu zadania można je skreślić z listy.

Posiadanie papierowego terminarza pomaga uczniowi zorientować się, jak będzie wyglądał nadchodzący tydzień, zaplanować wszystko z wyprzedzeniem oraz szybko i sprawnie zadbać o porządek.

Materiały

Czytanie i pisanie na papierze ma oczywiste korzyści edukacyjne. Potwierdza to wiele badań. Istnieje jednak jeszcze jedna zaleta, która nie wymaga zbytniego naukowego uzasadnienia. Chodzi o bardzo prosty fakt, że długopisy i papier są tanie, proste w użyciu i łatwo dostępne. Nie trzeba martwić się o żywotność baterii, dostęp do internetu ani aktualizacje oprogramowania.

Jedną z obaw, jakie wielu nauczycieli ma w związku z nauczaniem bez użycia papieru, jest właśnie fakt, że wymaga ono większych zasobów. Uczniowie muszą nie tylko mieć dostęp do urządzenia, ale także możliwość korzystania z internetu, ładowania go oraz przechowywania na nim informacji. Chociaż szkoła może być w stanie zapewnić te warunki, w przypadku zadań domowych należy założyć, że uczeń ma dostęp do wszystkich tych rzeczy również w domu. Oczywiście nie dotyczy to wszystkich uczniów. Przybory do pisania, takie jak długopisy, ołówki i zeszyty, są łatwo dostępne dla wszystkich i są, w porównaniu, znacznie tańsze.

* * *

Pomimo tak ogromnej liczby gadżetów dostępnych na rynku, druk i papier nigdy nie zostały wyparte. Technologia rozwija się w niesamowitym tempie, a środowisko edukacyjne szybko zapełniło się przydatnymi narzędziami i aplikacjami; jednak żadne z nich nie zbliżyło się nawet do całkowitego zastąpienia druku i papieru jako narzędzia edukacyjnego.

E-learning może być stosowany równolegle z bardziej tradycyjnymi metodami opartymi na materiałach drukowanych i mogą one się wzajemnie uzupełniać, jednak nie należy ich traktować jako substytutu, jeśli zależy nam na zapewnieniu wszechstronnego i skutecznego podejścia do nauki.

Druk i papier nadal dominują, co świadczy o sile tego klasycznego nośnika. Od setek lat książka jest symbolem edukacji i nawet pomimo ciągłego pojawiania się nowych narzędzi elektronicznych nie wydaje się, by miało się to wkrótce zmienić.

Źródła:

• Inicjatywa COST E-READ (Ewolucja czytania w erze cyfryzacji): https://ereadcost.eu/
• Deklaracja ze Stavanger (dokument podsumowujący badania): https://ereadcost.eu/stavanger-declaration/
• Oświadczenia firmy Intergraf promujące badania: https://www.intergraf.eu/image/the-future-of-reading