Zaawansowana technologia, duży ślad ekologiczny

Jednym z największych mitów medialnych jest przekonanie, że komunikacja cyfrowa ma niewielki ślad węglowy. Analizujemy rzeczywisty wpływ tej technologii na środowisko.

Zapytaj kogokolwiek, w dowolnej branży i w dowolnym kraju, jaka forma nośnika informacji jest najbardziej szkodliwa dla środowiska, a najprawdopodobniej usłyszysz odpowiedź: „Papier”. Błędne przekonanie, że używanie papieru do czegokolwiek – czy to do czytania czasopisma, czy do sporządzenia listy zakupów – automatycznie oznacza wycięcie drzewa, jest jednym z największych mitów na świecie, plasującym się na równi z „zasadą pięciu sekund” i twierdzeniem, że Napoleon był niskiego wzrostu (w rzeczywistości mierzył 5’7” – co w tamtych czasach uważano za średni wzrost).

Istnieje mnóstwo faktów dotyczących zrównoważonego rozwoju światowego przemysłu papierniczego (większość z nich można znaleźć na stronie www.twosides.info/fakty i mity), w których wyjaśniono, dlaczego nadal jest to jedno z najlepszych mediów na świecie. Być może jednak największym błędnym przekonaniem dotyczącym mediów na świecie jest to, że media cyfrowe nie pozostawiają śladu węglowego.

Problem postrzegania

Ze względu na brak fizycznej obecności i niewielkie koszty dystrybucji media internetowe są powszechnie postrzegane jako najbardziej przyjazne dla środowiska – docierają do największej liczby odbiorców, wywierając jednocześnie najmniejszy wpływ na środowisko naturalne. Pojedynczy tweet lub baner reklamowy pozwala dotrzeć do milionów osób, a po obejrzeniu treści przez klienta nie pozostaje po niej żaden ślad.

Z szybkim rozwojem technologii i komunikacji cyfrowej wiążą się jednak ogromne ukryte koszty. Chociaż przemysł celulozowo-papierniczy i poligraficzny odpowiada za 1% globalnej emisji gazów cieplarnianych (GHG) [^1], według najnowszych szacunków branża technologii informacyjno-komunikacyjnych odpowiada za 3% globalnych emisji gazów cieplarnianych [²]oraz 3,6% światowego zużycia energii [^3].

„W 2020 roku na całym świecie wyrzuconych zostanie ponad 50 mln ton urządzeń elektronicznych – to około 7 kg na każdą osobę”

A zużycie energii stale rośnie. Nasze nienasycone zapotrzebowanie na internet, pocztę elektroniczną, media społecznościowe, filmy online, zdjęcia cyfrowe i inne formy treści dostępnych na żądanie powoduje wzrost zapotrzebowania na potężne serwery do przechowywania tych wszystkich danych, a zużycie energii przez technologie cyfrowe wzrasta o 9% rocznie [^4]. Niepokojące jest to, że szacuje się, iż udział technologii cyfrowych w emisjach gazów cieplarnianych może wzrosnąć do 8% do 2025 r., co odpowiada obecnemu udziałowi emisji pochodzących z ruchu samochodowego [^4].

50 mln ton i liczba ta wciąż rośnie

Kolejnym problemem środowiskowym związanym z branżą technologiczną jest coraz poważniejszy problem odpadów elektronicznych. Podczas gdy świat powoli radzi sobie z problemem jednorazowych tworzyw sztucznych, odpady elektroniczne szybko stają się jedną z największych plag współczesnego świata – według raportu Global E-waste Monitor ONZ z 2017 r. stanowią one najszybciej rosnącą część światowego strumienia odpadów komunalnych.

W 2020 roku na całym świecie wyrzuconych zostanie ponad 50 mln ton urządzeń elektronicznych – około 7 kg na każdą osobę – z czego zaledwie 20% zostanie poddane recyklingowi. Pozostałe 80% trafi na wysypiska śmieci lub zostanie spalone, uwalniając do środowiska szkodliwe toksyny i metale ciężkie.

Wielka Brytania jest jednym z największych winowajców na świecie, wytwarzając prawie 25 kg odpadów elektronicznych na osobę rocznie. W 2018 roku w Wielkiej Brytanii sprzedano 1,2 mln ton urządzeń elektrycznych, z czego zaledwie 500 000 ton trafiło do zakładów recyklingu [^5].

Dawanie przykładu

Biorąc pod uwagę, że prawdopodobnie czytasz to na urządzeniu elektronicznym, głupotą byłoby opowiadanie się za ograniczeniami dotyczącymi mediów cyfrowych czy produkcji urządzeń. Jednak jeśli chodzi o szkody dla środowiska, ludzie muszą mieć świadomość, że technologia pozostawia znaczny ślad węglowy, który należy zmniejszyć, a tam, gdzie istnieje wybór, papier pozostaje jednym z najlepszych i bardziej przyjaznych dla środowiska nośników służących do przekazywania informacji.

Jeśli branża technologiczna ma stać się bardziej zrównoważona, dobrze byłoby, gdyby wzięła przykład z przemysłu papierniczego.

¹ASN i Ecofys, 2015 r. (dane dotyczące gazów cieplarnianych z 2012 r.).

²Belkhir L. i Elmeligi A., 2018. „Journal of Cleaner Production”. Ocena globalnego śladu emisyjnego technologii informacyjno-komunikacyjnych: trendy do 2040 r. i zalecenia.

³Amerykańskie Stowarzyszenie Leśnictwa i Przemysłu Papierniczego, 2017 r.

⁴The Shift Project. 2019. Lean ICT: W kierunku cyfrowej trzeźwości

⁵Komisja ds. Audytu Środowiskowego, 2019 r.