W książkach z wyskakującymi obrazkami jest coś magicznego. Pomagają one ożywić opowieści w sposób, który zachęca młode umysły i rączki do interakcji z drukowaną stroną. Książki z wyskakującymi obrazkami – znane również jako książki z ruchomymi elementami – są szczególnie pomocne w zachęcaniu niechętnych czytelników do czerpania przyjemności z otwierania stron książki.
Początki książek rozkładanych i ruchomych
Kiedy myślimy o książkach z wyskakującymi obrazkami, często kojarzymy je z dziećmi, choć trudno byłoby znaleźć dorosłego, który nie czułby ekscytacji, otwierając strony książki i obserwując, jak opowieść ożywa w wspaniałej trójwymiarowości. Nie jest więc zaskoczeniem, że ich początki sięgają czasów, kiedy miały one pomagać dorosłym, a nie dzieciom, w nauce i zrozumieniu takich pojęć jak anatomia, astronomia i geometria.
Wykorzystanie książek z wyskakującymi obrazkami lub ruchomymi elementami jako narzędzia dydaktycznego odkryto już bardzo dawno temu, na długo przed wydrukowaniem pierwszej książki. Pierwszą książkę z ruchomymi elementami stworzył prawie 800 lat temu benedyktyński mnich Matthew Paris. Jego przełomowe dzieło, „Chronica Majora”, było próbą przedstawienia uniwersalnej historii świata. Paris umieścił w nim na niektórych stronach obrotowe wykresy kołowe, zwane volvelles, które mnichom pomagały w obliczaniu dni świątecznych.
Inne formy książek z ruchomymi elementami, które mogą nam być znane, również istnieją już od kilkuset lat. W 1613 roku ukazała się po raz pierwszy książka Johanna Remmelina pt. „Catoptrum Microcosmicum”. Zawiera ona schemat przedstawiający kobietę, z małymi, wydrukowanymi klapkami papieru ułożonymi w nakładających się warstwach, które po rozłożeniu odsłaniają poszczególne części ciała. Podobnie XVIII-wieczny angielski projektant krajobrazu Capability Brown wykorzystywał klapki do ilustrowania widoków swoich projektów przed i po realizacji.
Najwcześniejszą znaną książką z wyskakującymi obrazkami, wydaną na skalę komercyjną, było brzmiące bardzo naukowo dzieło „A Compleat Treatise on Perspective, In Theory and Practice; On the True Principles of Dr. Brook Taylor” autorstwa Thomasa Maltona Starszego, angielskiego rysownika architektonicznego i autora publikacji z zakresu geometrii. Książka, wydana po raz pierwszy w 1775 roku, zawierała wyskakujące elementy uruchamiane za pomocą sznurka, które tworzyły figury geometryczne, pomagające czytelnikowi zrozumieć koncepcję perspektywy.
Dopiero pod koniec XVIII wieku pojawiły się książeczki z wyskakującymi obrazkami w formie „metamorfoz”, które mogły podobać się zarówno dorosłym, jak i dzieciom, a na początku XX wieku wydano pierwszą książeczkę z wyskakującymi obrazkami przeznaczoną specjalnie dla dzieci: „Daily Express Children’s Annual Number One”, zawierający „obrazki wyskakujące w formie modeli”, ukazał się w 1929 roku.
Rodzaje „pop-upów”
Termin „pop-up” to pojęcie ogólne, którym określa się wiele różnych rodzajów konstrukcji papierowych stosowanych w książkach. Wspomnieliśmy już o volvelach i klapkach; inne formy pop-upów to:
Książki z animacjami – opowiadają one historię za pomocą kolorowych ilustracji oraz mechanizmu ruchomego umieszczonego między dwoma warstwami strony, który jednym ruchem przesuwa obrazek w górę, w dół i na boki.
Przekształcenia – składa się z dwóch zestawów ilustrowanych pionowych listew, które przesuwają się pod sobą i nad sobą, umożliwiając „przejście” z jednej sceny do drugiej.
Książki tunelowe (zwane też książkami typu „peepshow”) – Książeczki-tunele były popularnymi pamiątkami w XVIII i XIX wieku. Składały się one z zestawu kartek połączonych dwoma paskami złożonymi harmonijkowo. Po rozłożeniu boków, patrząc przez otwór na końcu, można było dostrzec obrazek, często przedstawiający popularną atrakcję turystyczną.
Książki typu „Metamorphoses” (znane również jako „harlequinade” lub „turn-up”) – składają się z jednego złożonego arkusza, zadrukowanego z obu stron i złożonego prostopadle na cztery części. Górna i dolna krawędź każdego zagięcia są połączone zawiasowo, a obrazek jest przecięty poziomo wzdłuż środka, tworząc dwie klapki, które można otwierać w górę lub w dół.
Tworzenie książek z wyskakującymi obrazkami to złożony proces, który nawet dzisiaj wymaga dużego nakładu pracy ludzkiej na etapie montażu. Proces projektowania i tworzenia nazywany jest „inżynierią papierową” i jest ściśle powiązany z origami, ponieważ opiera się na technikach składania papieru; jednak w przeciwieństwie do origami wymaga on użycia sztywnego papieru lub kartonu oraz wykorzystania skomplikowanych cięć i kleju.
Często to właśnie dopracowane detale trójwymiarowej książeczki z wyskakującymi elementami, oprócz ilustrowanej historii, fascynują dzieci i mogą pobudzać ich ciekawość oraz zachęcać do interakcji.
W jaki sposób książeczki z wyskakującymi obrazkami wspomagają naukę
W różnych kulturach i językach książeczki z wyskakującymi obrazkami pomagają dzieciom w nauce. „Książeczki z wyskakującymi obrazkami mogą motywować dzieci do poszerzania wiedzy. W naturalny sposób wzbudzają ich zainteresowanie, ponieważ zachęcają do aktywnego udziału, zapewniając wciągające wrażenia wizualne, a także pobudzają chęć odkrywania, co pomaga im w nabywaniu umiejętności językowych”[1].
Wydawnictwo książek dla dzieci „Scholastic” twierdzi, że książki z wyskakującymi obrazkami zachęcają do interakcji, pomagają poszerzać słownictwo oraz „uczą, jak ważna jest wizualizacja”:
Książeczki z wyskakującymi obrazkami zachęcają do interakcji – nawet dzieci, które najchętniej unikają czytania, nie mogą się oprzeć pokusie, jaką stanowią książeczki z wyskakującymi obrazkami. Według psychologa dziecięcego i autora licznych książek dla dzieci, dr. Franka J. Sileo, książeczki z wyskakującymi obrazkami to „świetny sposób na dodanie dodatkowej motywacji i nagród do czytania, zwłaszcza dla dzieci, które szybko się nudzą”.
Książeczki z wyskakującymi obrazkami pomagają poszerzać słownictwo – magia kryjąca się w książce z wyskakującymi obrazkami może zachęcić dzieci do czytania jej w kółko, co z kolei „stanowi ważny element rozwijania słownictwa dziecka”.
Książeczki z wyskakującymi obrazkami uczą, jak ważna jest wizualizacja – Dzięki temu, że „rozwijają wyobraźnię dzieci, pozwalając im wyobrazić sobie, co dzieje się w opowieści”, książeczki z wyskakującymi obrazkami pomagają przygotować dzieci do przejścia na książki bez ilustracji.
Książki z ruchomymi elementami lub wyskakujące są wspaniałym przykładem tego, jak papier – dzięki swojej wszechstronności i właściwościom dotykowym – może pomóc w zachęcaniu i angażowaniu dzieci – nawet tych najbardziej niechętnych – w proces uczenia się.
Zestawienie faktów dotyczących gazety
Papier to jeden z najbardziej ekologicznych i najczęściej poddawanych recyklingowi materiałów na świecie!
Odwiedź stronę Zestawienie danych dotyczących papieru aby poznać fakty dotyczące ekologicznych właściwości papieru. Niektóre z nich mogą cię zaskoczyć!

American Latina
ANZ
Austria
Brazil
Czech
Finnish
France
Germany
Italy
North
America
Norway
Polish
Portugal
Spain
Sweden
United Kingdom

