Dlaczego tempo wylesiania lasów tropikalnych podwoiło się

Nie jest tajemnicą, że lasy tropikalne na całym świecie znajdują się pod coraz większą presją. Jednak najnowsze dane pokazują, jak szybko sytuacja się pogarsza. Według analizy danych satelitarnych przeprowadzonej przez Global Forest Watch Według badań przeprowadzonych przez Uniwersytet Maryland w 2024 r. zniknęło około 67 000 km² pierwotnego lasu deszczowego. Jest to dwukrotnie więcej niż w 2023 r. i najwyższy poziom odnotowany od co najmniej dwóch dekad

Chociaż wylesianie spowodowane rolnictwem, górnictwem i zmianami w użytkowaniu gruntów nadal stanowi jeden z głównych czynników przyczyniających się do tego zjawiska, znaczna część niedawnego gwałtownego wzrostu tego zjawiska wiąże się z pożarami na dużą skalę, podsycanymi przez rosnące globalne temperatury i ekstremalne zjawiska pogodowe. Zjawisko klimatyczne El Niño spowodowało, że w wielu regionach tropikalnych panowały cieplejsze i bardziej suche warunki, co zwiększyło ryzyko niekontrolowanych pożarów lasów.

Chociaż ostatnie zjawisko El Niño oficjalnie zakończyło się w kwietniu 2024 r., jego skutki utrzymywały się jeszcze przez wiele miesięcy. Gleby i roślinność w wielu lasach tropikalnych pozostawały niezwykle suche, co zwiększyło ich podatność na pożary i jeszcze bardziej przyspieszyło proces wylesiania.

Eksperci ostrzegają, że tendencja ta odzwierciedla niepokojącą zmianę. W przeszłości główną przyczyną wylesiania w tropikach było wycinanie lasów pod uprawy rolne. Obecnie sam zmiana klimatu staje się czynnikiem potęgującym ten proces, zwiększając intensywność i częstotliwość pożarów oraz tworząc pętlę sprzężenia zwrotnego, która stanowi dodatkowe zagrożenie dla ekosystemów leśnych.

Dlaczego lasy tropikalne są tak ważne

Lasy tropikalne należą do najważniejszych ekosystemów na Ziemi. Mimo że zajmują jedynie niewielką część powierzchni lądowej naszej planety, są siedliskiem około połowy wszystkich znanych gatunków roślin i zwierząt oraz stanowią źródło niezbędnych zasobów dla milionów ludzi na całym świecie.

Oprócz różnorodności biologicznej lasy te odgrywają kluczową rolę w regulacji klimatu na świecie. Magazynują ogromne ilości węgla, pomagają stabilizować warunki pogodowe i wpływają na systemy opadów daleko poza regionami, w których rosną. Gdy lasy są niszczone lub ulegają degradacji, znaczna część węgla zgromadzonego w drzewach i glebach jest uwalniana z powrotem do atmosfery, przyczyniając się do zmian klimatu.

Lasy tropikalne stanowią również źródło utrzymania dla wielu społeczności. Ludy tubylcze i mieszkańcy obszarów wiejskich czerpią z lasów pożywienie, lekarstwa, surowce oraz dochody. Ochrona tych obszarów jest zatem priorytetem nie tylko z punktu widzenia ochrony środowiska, ale także z punktu widzenia społecznego i gospodarczego.

Co może pomóc w ochronie lasów na świecie?

Chociaż skala wylesiania lasów tropikalnych budzi niepokój, istnieje wiele działań, które mogą pomóc w ochronie i odbudowie tych kluczowych ekosystemów.

Zrównowa?ona gospodarka le?na odgrywa kluczową rolę. Odpowiedzialne praktyki leśne gwarantują, że lasy nadal dostarczają zasoby odnawialne, przy jednoczesnym zachowaniu różnorodności biologicznej, ochronie gleb i zabezpieczeniu usług ekosystemowych. Systemy certyfikacji oraz polityka odpowiedzialnego pozyskiwania surowców mogą pomóc przedsiębiorstwom i konsumentom we wspieraniu dobrze zarządzanych lasów.

Równie ważne jest chronienie istniejących lasów. Utworzenie i egzekwowanie przepisów dotyczących obszarów chronionych, uznanie praw rdzennej ludności do ziemi oraz wzmocnienie zarządzania lasami mogą znacznie ograniczyć nielegalne wylesianie i zmianę przeznaczenia gruntów.

Inicjatywy na rzecz odbudowy i ponownego zalesiania mogą również przyczynić się do odtworzenia zdegradowanych obszarów. Odbudowa lasów, prowadzona w sposób odpowiedzialny i w odpowiednich lokalizacjach, poprawia różnorodność biologiczną, wspiera społeczności oraz zwiększa magazynowanie dwutlenku węgla.

Kolejnym ważnym podejściem jest stosowanie rozwiązań klimatycznych opartych na naturze, takich jak kompensacja emisji dwutlenku węgla czy projekty ochrony przyrody, które pomagają finansować ochronę zagrożonych lasów i siedlisk. Inicjatywy te kierują środki finansowe na działania ochronne, które zapobiegają wylesianiu, wspierają lokalne społeczności i przyczyniają się do zachowania cennych ekosystemów.

Wreszcie, podnoszenie świadomości i promowanie odpowiedzialnej konsumpcji może przynieść znaczące zmiany. Wybieranie produktów pochodzących z lasów poddanych zrównowa?onej gospodce le?nej oraz wspieranie organizacji działających na rzecz ochrony siedlisk naturalnych pomaga zwiększyć popyt na odpowiedzialne gospodarowanie gruntami.

Ochrona lasów tropikalnych wymaga skoordynowanych działań ze strony rządów, przedsiębiorstw i osób prywatnych. Wspierając zrównowa?oną gospodarkę le?ną oraz działania na rzecz ochrony lasów, możemy przyczynić się do tego, by te kluczowe ekosystemy nadal przynosiły korzyści zarówno ludziom, jak i naszej planecie przez kolejne pokolenia.

Written in