Czy nadszedł czas, by ponownie wprowadzić papier do sal lekcyjnych?

Lekarze ostrzegają przed potencjalnymi skutkami czasu spędzanego przed ekranem w klasie. Czy powrót do większego wykorzystania papieru podczas lekcji pomógłby dzieciom uczyć się w sposób zapewniający zdrowszą równowagę?

Dzieci spędzają coraz więcej czasu w szkole przed ekranami – od czytania cyfrowych podręczników po wypełnianie arkuszy ćwiczeń na tabletach. Jednak w sytuacji, gdy ponad 150 specjalistów wzywa do podjęcia działań w sprawie czasu spędzanego przed ekranami w klasie, narastają wątpliwości, czy nasze uzależnienie od technologii nie ma swoich negatywnych skutków.

W liście otwartym skierowanym do rządu lekarze pierwszego kontaktu, pediatrzy i inni specjaliści ostrzegli, że nadmierne korzystanie z ekranów może mieć negatywny wpływ na zdrowie fizyczne i rozwój dzieci, w tym na ich wzrok. Wezwali oni do lepszego zrozumienia długoterminowych skutków tego zjawiska w kontekście opracowywania przez rząd wytycznych dotyczących czasu spędzanego przed ekranem przez dzieci w wieku od 5 do 18 lat.

Dlaczego sala lekcyjna bez ekranów ma znaczenie

Badania wskazują, że długotrwała praca z bliska, w tym korzystanie z ekranów, wiąże się z krótkowzrocznością, podobnie jak inne czynniki, takie jak zmniejszona ilość czasu spędzanego na świeżym powietrzu. Chociaż nie można obwiniać samych ekranów za rosnącą częstość występowania tej wady wzroku, wyniki badań podkreślają znaczenie analizy nawyków dzieci związanych z korzystaniem z ekranów oraz zachęcania do zdrowszego równoważenia czynności wykonywanych przed ekranem z czasem spędzanym z dala od urządzeń.

Skala tego problemu jest uderzająca. Analiza 276 badań obejmujących ponad 5,4 miliona dzieci i młodzieży z 50 krajów wykazała, że częstość występowania krótkowzroczności wzrosła z 24,32% w 1990 r. do 35,81% w 2023 r., co oznacza, że obecnie dotyka ona około jednej trzeciej młodych ludzi na całym świecie. Naukowcy przewidują, że do 2050 r. odsetek ten może osiągnąć prawie 40%.

Ograniczenie ciągłego korzystania z ekranów to jeden ze sposobów na zapewnienie bardziej zrównoważonego dnia szkolnego. Regularne przerwy, czas spędzany na świeżym powietrzu oraz większa różnorodność zajęć w klasie mogą pomóc w ograniczeniu czasu, jaki dzieci spędzają, patrząc na ekrany z bliskiej odległości.

Korzyści płynące z pisania odręcznego

Urządzenia cyfrowe mogą wspomagać naukę, ale nie powinny być domyślnym rozwiązaniem na każdą lekcję. Książki w wersji papierowej, arkusze ćwiczeń i zeszyty ćwiczeń to prosty sposób na ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem, a jednocześnie pozwalają dzieciom czytać, pisać i aktywnie uczestniczyć w zajęciach.

Istnieją również dowody potwierdzające wartość druku. Analiza z 2021 roku, obejmująca 39 badań z udziałem 1 812 dzieci, wykazała, że dzieci na ogół lepiej rozumiały historie podczas czytania książek drukowanych niż ich odpowiedników w wersji cyfrowej.

Papier daje dzieciom również możliwość ćwiczenia pisania ręcznego, robienia notatek w tekstach, rysowania schematów i rozwiązywania zadań bez konieczności przełączania się między aplikacjami i bez narażenia na cyfrowe czynniki rozpraszające uwagę.

Lepsza równowaga

Szkoły mogłyby wprowadzić więcej drukowanych arkuszy ćwiczeń, tradycyjnych książek oraz zajęć z pisania bez korzystania z ekranów w ciągu dnia. W domu rodzice mogą postępować podobnie, zachęcając dzieci do czytania, rysowania i pisania z dala od urządzeń elektronicznych.

Dzieci zasługują na to, co najlepsze z obu światów: na technologię, gdy jest pomocna, oraz na papier, gdy zapewnia lepszy sposób czytania, pisania, myślenia i uczenia się.